Terugblik op 2025: beraden, campagnes en goede gesprekken
Het einde van het jaar is daar. En dat betekent niet alleen feestjes en borrels, maar ook terugkijken op wat we allemaal gedaan hebben. En wat bleek? We houden van praten en luisteren. In participatieprojecten gingen we met 2.500 mensen in gesprek over allerlei verschillende onderwerpen. Voor verschillende onderzoeken werden we op kantoor gebeld door allerlei media en we reisden van forteiland Pampus en Tilburg tot zelfs het internationale Brussel om video’s, foto’s en verhalen te maken.
In dialoog over sociale media en openbare orde
Van burgerberaden horen we vaak, maar van burgerdialogen minder. Afgelopen zomer rolden we, voor de verandering, onze mouwen op voor een bijzondere landelijke burgerdialoog. Samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) organiseerden we een burgerdialoog over de rol van sociale media bij openbare ordeverstoringen.
Anders dan bij een burgerberaad werkten deelnemers niet toe naar een set vaste adviezen, maar hebben ze hun verschillende perspectieven op dilemma’s gegeven. “En dat inwonersperspectief is juist heel belangrijk om mee te nemen bij het ontwikkelen van beleid,” vertelt EMMA’s Sanne Kuypers. Ze was een van de gespreksbegeleiders bij de drie fysieke bijeenkomsten die EMMA organiseerde. “Bij deze burgerdialoog werd het voor iedereen heel duidelijk dat er niet altijd één simpele oplossing is voor een complex probleem. De gesprekken lieten ook zien dat er veel steun is vanuit inwoners voor het beleid waar de overheid mee bezig is.”
Inwoners uit het hele land gingen met elkaar in gesprek over de vraag: wat kunnen overheid, bedrijven én burgers doen om ordeverstoringen die via sociale media worden aangejaagd, te voorkomen of te beheersen? Extra verdieping kwam van onder andere Amnesty, Bits of Freedom en de politie die uitlegden welke dilemma’s zij zien. Deelnemers gingen vervolgens met meer kennis van het onderwerp in dialoog.
Over het tegengaan van monopolie van social mediabedrijven waren veel mensen het eens. En ook dat social mediabedrijven transparanter moeten zijn over hoe ze zijn ontworpen. Met alle resultaten van de burgerdialoog krijgt het ministerie van JenV inzicht in hoe Nederlanders denken over een complex en gevoelig maatschappelijk vraagstuk. Het eindrapport ligt inmiddels bij de Tweede Kamer.
Van droomvak tot examenprogramma
Hoe zorg je ervoor dat jongeren echt meedenken over beleid? Een vraag waar veel organisaties en overheden mee worstelen. In een van de projecten waar EMMA’s Nikki van de Klundert aan meewerkte, ondervond ze dat vooroordelen over bijvoorbeeld desinteresse van tieners niet altijd opgaat.
In opdracht van SLO (Stichting Leerplanontwikkeling), het landelijk expertisecentrum voor curriculumontwikkeling, ging EMMA in gesprek met ruim 100 scholieren over examenprogramma’s. In fysieke en online bijeenkomsten gaven zij aan wat wel en wat niet werkt in het onderwijs. In de eerste fase vertelden leerlingen uit het voortgezet onderwijs over verschillende vakken wat ze van het vak vonden, wat ze misten en hoe hun droomvak eruit zou zien. In de tweede fase reageerden zij op de conceptprogramma’s die commissies vervolgens hadden opgesteld. Hierbij letten ze vooral op of de programma's aansluiten bij hun belevingswereld en wat er nog onduidelijk is.
Nikki: “Voor mij bewijst dit traject dat jongeren graag van zich laten horen als ze serieus genomen worden. In de feedback die zij hebben gegeven, zaten hele mooie ideeën. En dat enthousiasme is vooral bijzonder als je je bedenkt dat deze jongeren geen profijt hebben tijdens hun eigen schoolcarrière van het uiteindelijke resultaat. Hopelijk inspireert dit andere organisaties om niet alleen iets te organiseren met jongerenparticipatie omdat het leuk is, maar vooral omdat het echt iets oplevert.”
Cadeautje voor je organisatie
Medewerkers zelf laten bepalen hoe je ervoor zorgt dat er gezond en met plezier gewerkt kan worden bij je organisatie. Klinkt als een ingewikkelde opgave. Zeker als de organisatie uit 6.000 medewerkers bestaat. Toch dacht het bestuur van Stichting Laurens: dit gaan we doen. Samen met EMMA organiseerden ze voor het eerst een medewerkerberaad. Een bijzondere stap naar meer medezeggenschap voor medewerkers. Het bestuur stelde vooraf een budget vast voor het uitvoeren van minimaal drie plannen uit het beraad.
Bij Laurens werken allerlei soorten mensen. Niet alleen mensen die in verpleeghuizen werken, ook mensen die zich inzetten binnen de thuiszorg, activiteitenbegeleiders, facilitair medewerkers en fysiotherapeuten. Aan de ene kant maakt dat het in gesprek gaan over fijn werken voor de hele organisatie lastig. Aan de andere kant was het ook een mooie kans voor EMMA om de methodiek van burgerberaden toe te passen op een andere doelgroep en in een andere setting.
EMMA’s Ilse Tanis was vooral onder de indruk van de commitment van het bestuur van Laurens. “Je ziet dat collega’s op een andere manier met elkaar samenwerken in een medewerkerberaad en daardoor is het een goed middel om met elkaar in gesprek te gaan over lastige onderwerpen. Niet alleen vanwege de resultaten die dit oplevert, maar ook vanwege de onderlinge verbinding die hierdoor ontstaat. En dat is echt een cadeautje voor je organisatie.”
Ideeën zijn er genoeg bij de medewerkers. Van plannen over hoe je goed tot aan je pensioen kan werken tot eerlijk roosteren en van betere toetsing en evaluatie van projecten tot meer aandacht voor zelfcare. Inmiddels heeft Laurens de smaak te pakken gekregen. Het voornemen is om volgend jaar twee medewerkerberaden te organiseren. Medezeggenschap in de overtreffende trap dus.
Brussel als decor voor ambitie
Beladen met camera’s, lampen en microfoons reed EMMA’s Astrid Vermeer, samen met Nick (externe), afgelopen zomer richting het bruisende Brussel. We bezochten de hotspots van de stad en interviewden trainees bij de EU over waarom werken bij de EU de perfecte plek is voor een baan met impact.
Het is misschien niet altijd zichtbaar wat de EU precies doet. Maar de instellingen in Brussel draaien op volle toeren. Deze samenwerking van 27 Europese landen werkt hard om vrede te bewaren, de welvaart van burgers te bevorderen en belangrijke maatschappelijke kwesties aan te pakken. En daar zijn jonge, ambitieuze mensen voor nodig. Ondanks dat de EU besluiten neemt die invloed hebben op álle lidstaten en hun inwoners, is Nederland ondervertegenwoordigd in de Europese instellingen in Brussel. En dus bedachten we een campagne voor Werken bij de EU.
Vooraf bedachten we om een podcast te maken, maar de interviews verwerkten we uiteindelijk in een gelikte social-campagnevideo. Eigenlijk komt alles daarin langs: diversiteit, de voordelen van werken bij de EU én natuurlijk de prachtige omgeving van Brussel. Ook maakten we aansprekende portretten van de geïnterviewden met een stijlvol filter voor sociale media. Door een combinatie van organische posts en advertenties behaalde Werken bij de EU direct meer inschrijvingen dan in voorgaande jaren voor een belangrijk traineeship!
Die ene complottheorie uit Bodegraven
Medio 2020, midden in de coronapandemie, dook een verhaal op over vermeend satanisch kindermisbruik in Bodegraven. Een verhaal dat steeds groter werd. De gemeente werd groot nieuws toen groepen mensen bloemen op de lokale begraafplaats kwamen leggen, ter nagedachtenis aan vermeende slachtoffers. EMMA’s Hans de Moors en Linda de Veen doken in ‘de zaak Bodegraven’ en trokken samen met onderzoekers Marnix Eysink Smeets en Marius Koelink lessen uit de gebeurtenissen.
Centraal stond een complottheorie die werd aangejaagd door mensen die zeer boos waren over de vermeende satanisch-pedoseksuele praktijken van een kwaadaardige elite. Een sentiment dat werd gemengd met afkeer van de aanpak van de coronapandemie en een algemeen anti-overheidssentiment.
Hoe ontstaat zo’n complottheorie? Waarom voelen mensen zich daartoe aangetrokken? En hoe reageer je op dit soort fenomenen?
In het boek Bloemen op de begraafplaats reconstrueren de auteurs de aanpak die lokaal bestuur, politie en Openbaar Ministerie van 2020 tot 2023 (met een kleine uitloop naar 2024) ‘op de tast’ ontwikkelden en uitvoerden.
