Elsendorp van dichtbij
Voor Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen & Zorg en Stichting Else onderzocht EMMA het Brabantse dorp Elsendorp. Niet vanachter een bureau, maar door erheen te gaan. Door te kijken hoe mensen samenwerken, waar hun energie vandaan komt en welke geschiedenis onder die samenwerking ligt.
Dat onderzoek resulteerde in het verhaal Ik is niks — een publicatie over vitale coalities rond wonen, zorg en leefbaarheid.
‘Small village, great people’
Zo luidt de openingszin van Elsendorp-online.nl. En daar lijkt geen woord aan gelogen. Het dorp bruist van de ondernemingszin. Er is een eigen zorgvoorziening, een multifunctionele accommodatie, een actief verenigingsleven en een sterke groep inwoners die al jaren werkt aan de leefbaarheid van hun dorp. Zeggen dat Elsendorp een dorp is waar veel gebeurt, is dus een understatement.
Een lokaal verhaal in een grote wereld
Elsendorp is aan de ene kant een lokaal verhaal: het verhaal van een ambitieus en zelfbewust dorp. Tegelijkertijd is het ook een verhaal over een dorp in de grote wereld. Een dorp dat begrijpt dat het onderdeel is van een samenleving waarin de verhoudingen tussen overheid, maatschappelijk middenveld en burger ingrijpend veranderen.
Waar de overheid lange tijd als verzorgingsstaat veel op zich nam op het gebied van welvaart en welzijn, zien we nu een overheid die zich bezint op haar kerntaken. Een overheid die terugtreedt en meer initiatief overlaat aan betrokken inwoners.
Die nieuwe rol heeft tot gevolg dat burgers in Nederland meer zelf moeten gaan doen. Denk aan mantelzorg, aan kleine activiteiten rond leefbaarheid, aan het onderhouden van plantsoenen of het organiseren van voorzieningen dichtbij huis. Op sommige plekken komt dat redelijk van de grond. Op andere plekken ontstaat een nieuwe vorm van zorg. Weer ergens anders werkt een gemeenschap aan een brede school of aan verduurzaming. Op heel weinig plekken gebeurt dat allemaal tegelijk; in Elsendorp wel.
Waar samen vanzelfsprekend lijkt
Dat maakt Elsendorp interessant. In een tijd waarin volgens Joep de Hart (2007) breed wordt gevoeld dat er in Nederland weinig “samen” is, waarin de overheid een gebrek aan sociale cohesie constateert en zelfs de koning bij zijn inhuldiging aangeeft dat hij mensen wil verbinden, lijkt die sociale cohesie in Elsendorp juist vanzelfsprekend. In Elsendorp wordt in de praktijk bewezen dat inwoners zelf in staat zijn oplossingen te formuleren en te organiseren wat nodig is.
In Elsendorp wordt in de praktijk bewezen dat inwoners zelf in staat zijn oplossingen te formuleren en te organiseren wat nodig is.
Om het geheim van Elsendorp te ontrafelen, verbleef Ton Baetens regelmatig in het Brabantse dorp. Hij onderzocht hoe het kan dat de sociale cohesie daar zo sterk — en ook zo vanzelfsprekend — is. In Elsendorp zijn familiebanden hecht, worden netwerken binnen én buiten het dorp goed onderhouden en zijn veel vrijwilligers actief. Wat is hun sleutel tot succes?
Lessen uit Elsendorp
EMMA onderzoekt dit soort bewonersverhalen graag. Ze laten zien wat de kracht van inwoners kan zijn in een veranderende samenleving. Door gesprekken te voeren, aanwezig te zijn en het verhaal zorgvuldig op te schrijven, wordt zichtbaar hoe mensen samenwerken. Daaruit komen lessen naar voren voor andere dorpen, gemeenten en organisaties.
De indrukken en conclusies uit Elsendorp zijn opgeschreven in Ik is niks. Een verhaal over mondige inwoners die zelf oplossingen zoeken en niet vanzelfsprekend naar de overheid kijken.
Download Ik is Niks.
