De energietransitie door de ogen van inwoners
Minder energie gebruiken en overstappen van fossiele brandstoffen op duurzame energie vragen om onder andere technische oplossingen en maatschappelijke keuzes. De gemeente Tilburg wilde daarom van inwoners weten wat zij een eerlijke en rechtvaardige energietransitie vinden. Welke verantwoordelijkheid ligt bij inwoners, bedrijven en de gemeente? En wat is nodig om iedereen te laten meedoen? Die vragen vormden het vertrekpunt voor het eerste Tilburgerberaad. Het beraad werd samengesteld uit 120 gelote inwoners. Bij de samenstelling werd rekening gehouden met leeftijd, woongebied, opleidingsniveau en woonsituatie. Zo kwamen uiteenlopende achtergronden en levenservaringen samen rond één gezamenlijke opdracht: de gemeente adviseren over een eerlijke overstap naar duurzame energie.
Verschillende perspectieven
Een grote, diverse groep bij elkaar brengen is één stap. Zorgen dat mensen samen tot adviezen komen, vraagt meer. Niet iedereen kent het onderwerp even goed, is gewend om te vergaderen of spreekt gemakkelijk voor een groep. EMMA begeleidde het proces en hielp deelnemers om hun verschillende perspectieven te onderzoeken, zonder de gezamenlijke opdracht uit het oog te verliezen. In kleinere, wisselende groepen was ruimte om ervaringen te delen en naar elkaar te luisteren. Ook de VNG noemt het Tilburgerberaad in haar inspiratiegids als voorbeeld van een waardengedreven beraad, met aandacht voor groepsveiligheid en de interventie die we inzetten om die te versterken.
Rechtvaardigheid concreet maken
Wat ‘eerlijk’ betekent, kreeg vorm in het gesprek en in de uitwerking van de adviezen. Bij ieder voorstel beschreven deelnemers welk probleem zij zagen, wat er moest gebeuren en waarom zij dat rechtvaardig vonden. Daarbij stond ook centraal voor welke mensen de maatregel verschil moest maken.
Dat zie je bijvoorbeeld terug in het advies over begrijpelijke informatie. Deelnemers signaleerden dat niet iedereen even taal- of digitaal vaardig is. Zij adviseerden daarom om informatie over de energietransitie zowel digitaal als op fysieke plekken in de wijk toegankelijk te maken. Een ander advies vroeg om een gezamenlijke aanpak voor huur- en koopwoningen, zodat woningcorporaties en woningeigenaren samen kunnen verduurzamen. Zo vertaalden inwoners een brede vraag over rechtvaardigheid naar concrete voorstellen voor hun stad en dorpen.
Achttien adviezen, met oog voor mensen
Uiteindelijk gingen 21 voorstellen de stemming in. Het burgerberaad nam er achttien aan. Met onze begeleiding hielpen we inwoners om uiteenlopende ervaringen en opvattingen om te zetten in gezamenlijke adviezen. De deelnemers stelden bovendien zelf een monitorgroep samen om de verdere bespreking en besluitvorming door de gemeenteraad te volgen. Het eigenaarschap bleef daarmee bij hen, ook na de laatste bijeenkomst. Zoals zij in hun voorwoord schrijven: “Uiteindelijk ging dit namelijk niet alleen over energie, maar over mensen.”
