Burgerberaad Borsele geeft inwoners stem in ingrijpend processen  

Participatie  Klimaat en Energie

In de gemeente Borsele stonden de afgelopen jaren grote energievraagstukken op de agenda. De Zeeuwse plaats krijgt mogelijke nieuwe kleine kerncentrales, er wordt een waterstofnetwerk aangelegd, en er komen nieuwe verbindingen tussen windparken op zee en het stroomnetwerk aan land. Ingrijpende projecten die belangrijke vragen oproepen over leefbaarheid, landschap, overlast en de toekomst van de gemeente. De besluitvorming ligt weliswaar grotendeels bij het Rijk, maar de gemeente wilde haar inwoners evengoed een stevige stem in het proces geven. 

Een man zit aan een tafel met andere deelnemers en legt iets uit terwijl de anderen naar hem kijken.

Met elkaar in gesprek

EMMA kreeg de opdracht een zorgvuldig participatietraject vorm te geven. Als onafhankelijk procesbegeleider ontwierpen en begeleidden we een burgerberaad. Daarin gingen honderd Borselse burgers met elkaar in gesprek over de voorwaarden waaronder de grootschalige energieprojecten zouden kunnen plaatsvinden. De deelnemers werden via loting geselecteerd, zodat een representatieve afspiegeling van de Borselse samenleving ontstond. Ze doorliepen in vijf bijeenkomsten een intensief traject van informatievergaring, dialoog, afweging en besluitvorming.  

Ze maakten kennis met verschillende perspectieven, verdiepten zich in de mogelijke lokale gevolgen van de energieprojecten, en gingen samen op zoek naar gemeenschappelijke uitgangspunten. Bijzonder was een werkbezoek van een afvaardiging aan het Engelse graafschap Somerset, waar een kerncentrale (Hinkley Point C) wordt gebouwd die vergelijkbaar is met de reactoren die mogelijk in Borsele komen. De ervaringen en inzichten die omwonenden daar hadden opgedaan, hielpen de Zeeuwse bezoekers om hun eigen afwegingen beter te onderbouwen en de discussie verder te verdiepen. 

De Borselse Voorwaarden

Het resultaat van het burgerberaad was een pakket van 39 voorwaarden over onder meer de impact op de leefomgeving, het landschap, de bereikbaarheid, bouwoverlast en de manier waarop inwoners in de toekomst betrokken moeten blijven. De voorwaarden werden door de deelnemers met grote meerderheid vastgesteld en aangeboden aan de gemeente. De Borselse gemeenteraad nam het volledige pakket over. Daarmee werd niet alleen recht gedaan aan de inzet van de deelnemers, maar werd ook een signaal afgegeven over de waarde van goed georganiseerde burgerparticipatie. 

De volledige overname van wat inmiddels de ‘Borselse Voorwaarden’ was gaan heten, zorgde ervoor dat de uitkomsten het vertrekpunt werden voor gesprekken met de Rijksoverheid. Daarmee kregen de belangen, zorgen en wensen van inwoners een duidelijke positie in het vervolgproces. EMMA kijkt met trots terug op dit project. Het laat zien dat inwoners in staat zijn om complexe maatschappelijke vraagstukken zorgvuldig te bespreken en tot breed gedragen aanbevelingen te komen, als ze de tijd, informatie en begeleiding krijgen die daarvoor nodig zijn.