Wat was de participatievraag van de gemeente Zoetermeer?
De gemeente Zoetermeer wil het Bossenpark stap voor stap ontwikkelen tot een plek waar bewoners graag verblijven, zich prettig en veilig voelen en elkaar kunnen ontmoeten.
Daarvoor wilde de gemeente niet alleen weten wat bewoners belangrijk vinden, maar ook waar zij voorzieningen en functies in het park het liefst terugzien. Ook was het belangrijk om bewoners te bereiken die minder snel een vragenlijst invullen of naar een traditionele bewonersavond komen. Daarom kozen we voor een combinatie van buurtgesprekken en een laagdrempelig participatie-evenement in de wijk.
Hoe organiseerde EMMA de participatie tijdens de Bossenparkdag?
Op basis van eerdere gesprekken met bewoners waren drie eerste schetsvarianten voor het Bossenpark ontwikkeld. Deze draaiden om drie thema's die in de buren noemden:
- lekker veel groen en natuur;
- ruimte om te sporten en te spelen;
- elkaar ontmoeten.
Tijdens de Bossenparkdag hadden we creatieve manieren bedacht waar op bezoekers konden reageren. Met stickers konden zij aangeven welke ontwerpvariant hun voorkeur had en met kaartjes konden zij hun keuzes verder toelichten.
Onze showpony: een grote maquette van het gebied. Met iconen op prikkers, bijvoorbeeld voor bankjes, speelplekken, een fontein, barbecueplekken of een boomgaard, konden zij aangeven wat zij waar in het toekomstige park zouden willen zien. Gespreksbegeleiders gingen daarbij met bezoekers in gesprek en legden hun toelichting vast.
Voor kinderen was er een creatieve tafel waar zij met beelden en tekeningen hun eigen ideale park konden vormgeven. Zo hadden we vanuit alle leeftijden sterke meningen verzameld.
Hoe bereik je ook bewoners die minder snel deelnemen aan participatie?
Een belangrijk uitgangspunt was dat participatie niet alleen toegankelijk moest zijn voor mensen die uit zichzelf naar een formele bijeenkomst komen.
Daarom werd van de Bossenparkdag een zichtbaar en aantrekkelijk moment voor de hele buurt gemaakt. De dag duurde van 15.00 tot 20.00 uur, er waren activiteiten voor kinderen en lokale ondernemers en organisaties zorgden voor eten en drinken.
Die aanpak leidde tot naar schatting 350 bezoekers. Bezoekers lieten onder meer 79 schriftelijke reacties achter bij de ontwerpvarianten en 34 reacties bij de maquette. Kinderen maakten daarnaast 35 moodboards.
Wat vonden bewoners belangrijk voor het nieuwe Bossenpark?
Uit de gesprekken en reacties kwam een duidelijke rode draad naar voren: bewoners willen dat het Bossenpark groener, levendiger en beter bruikbaar wordt, maar tegelijkertijd schoon, veilig en rustig genoeg blijft voor de buurt.
Bij het prioriteren van de drie ontwerpvarianten kreeg groen en natuur de meeste eerste voorkeuren. Ook bleek uit de gesprekken dat sport, spelen en ontmoeten voor bewoners eveneens belangrijke functies van het toekomstige park zijn.
Hoe worden de resultaten van bewonersparticipatie gebruikt?
Participatie heeft pas betekenis als voor bewoners duidelijk is wat er met hun inbreng gebeurt.
De opbrengsten van de Bossenparkdag worden daarom gebruikt bij het maken van een voorkeursontwerp. In een vervolgbijeenkomst wordt aan bewoners teruggekoppeld welke wensen en ideeën zijn verwerkt, welke niet en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt.
Zo vormt de inbreng van bewoners een concrete bouwsteen voor de verdere ontwikkeling van het park.
Wat leert de Bossenparkdag over participatie in de openbare ruimte?
De Bossenparkdag laat zien dat participatie over gebiedsontwikkeling niet altijd hoeft te beginnen met een enquête of bewonersavond.
Door verschillende werkvormen te combineren – van gesprekken en ontwerpvarianten tot een maquette en creatieve opdrachten – kunnen bewoners op een manier deelnemen die bij hen past. Tegelijkertijd wordt een abstract ontwerp veel concreter wanneer mensen letterlijk kunnen aanwijzen waar zij bijvoorbeeld groen, speelruimte of een ontmoetingsplek willen.
Voor EMMA is dat een belangrijk uitgangspunt bij participatie.
Maak het vraagstuk begrijpelijk, maak deelnemen laagdrempelig en laat zien wat er met de opbrengsten gebeurt.
Ook bewoners betrekken bij gebiedsontwikkeling of de openbare ruimte?
EMMA helpt gemeenten en andere publieke organisaties bij het ontwerpen en uitvoeren van participatietrajecten. Van buurtgesprekken en creatieve participatievormen tot bewonersbijeenkomsten en het analyseren en vertalen van alle opgehaalde inzichten naar beleid en ontwerp.
Wil je weten hoe je verschillende groepen bewoners kunt bereiken en betrekken bij jouw ruimtelijke opgave?
